Hosting sözlüğü: paket sayfalarındaki 80 terim

Paket sayfaları kısa ama yoğun metinlerdir: üç satırda beş kısaltma geçebilir. Bu sözlük, satın alma kararını etkileyen terimleri bir ya da iki cümleyle açıklar; amaç tanım ezberletmek değil, hangi satırın sizin için önemli olduğunu ayırt etmenizi sağlamaktır. Terimler harf gruplarına göre sıralanmıştır; sık karıştırılan çiftler sonda ayrı bir tabloda toplanmıştır.

A – C

• A kaydı: Alan adını sunucunun IPv4 adresine bağlayan DNS kaydı. Siteyi başka sunucuya taşırken değişen ilk kayıttır.
• AAAA kaydı: A kaydının IPv6 karşılığı. IPv6 destekleyen sunucularda ikisi birlikte tanımlanır.
• Adil kullanım (FUP): “Limitsiz” yazan kaynakların aslında hangi noktada sınırlandığını anlatan politika metni. Trafik, inode ve işlemci için ayrı eşikler içerebilir.
• Alan adı (domain): Sitenizin adresi; yıllık kiralanır ve barındırma paketinden ayrı yenilenir.
• Alt alan adı (subdomain): blog.ornek.com gibi ana adın önüne eklenen bölüm. Çoğu pakette sayısı sınırlıdır ya da sınırsızdır; paket satırında yazar.
• Apache: En uzun süredir kullanılan yaygın web sunucusu yazılımlarından biri; .htaccess dosyalarını destekler.
• AutoSSL: cPanel'in hesaptaki tüm alan adları için ücretsiz sertifikayı otomatik çıkaran ve yenileyen aracı.
• Bant genişliği (trafik): Aylık aktarılabilecek veri miktarı; kabaca sayfa görüntüleme sayısı ile ortalama sayfa boyutunun çarpımıdır.
• Bayi (reseller) hosting: Toplu alan satın alıp kendi müşterilerinize ayrı hesaplar açmanızı sağlayan paket türü; WHM ya da Plesk bayi rolüyle yönetilir.
• Bulut sunucu: Kaynakları dakikalar içinde artırıp azaltılabilen, çoğunlukla saatlik ya da aylık faturalanan sanal sunucu.
• CAA kaydı: Hangi sertifika otoritelerinin alan adınız için sertifika verebileceğini sınırlayan DNS kaydı.
• CDN: Statik dosyaları ziyaretçiye yakın sunuculardan dağıtan ağ; uzak ziyaretçiler için yükleme süresini kısaltır.
• CloudLinux: Paylaşımlı sunucularda her hesabı kendi kaynak sınırları içinde yalıtan işletim sistemi; “LVE limitleri” bu sistemden gelir.
• CNAME kaydı: Bir adı başka bir ada yönlendiren DNS kaydı; www ve harici servis bağlantılarında kullanılır. Kök alan adında kullanılamaz.
• cPanel: Linux sunucularda yaygın kullanılan kontrol paneli; WHM onun sunucu yönetimi katmanıdır.
• Cron görevi: Belirli aralıklarla otomatik çalışan komut; yedek alma, önbellek temizleme ve WordPress zamanlayıcısı için kullanılır.
• CSR: Ücretli sertifika alırken sunucuda üretilen sertifika isteği dosyası; otoriteye gönderilir.

D – H

• DDoS koruması: Hizmet dışı bırakma saldırılarında trafiği süzen ağ katmanı; paketlerde “temel” ya da “gelişmiş” diye ayrılır, kapsamı sorulmalıdır.
• Dedicated sunucu: Fiziksel sunucunun tamamının size tahsis edildiği hizmet; kaynak ve fiyat genellikle en üst düzeydedir.
• DirectAdmin: cPanel ve Plesk'e göre daha sade ve düşük lisans maliyetli kontrol paneli.
• Disk alanı: Dosya, veritabanı ve e-postalarınıza ayrılan yer; GB cinsinden yazılır, türü (SSD, NVMe) ayrı belirtilir.
• DKIM / SPF / DMARC: E-postanızın sahte olmadığını alıcı sunuculara kanıtlayan üç DNS kaydı; eksikse iletiler spam klasörüne düşebilir ya da reddedilebilir.
• DNS: Alan adını IP adresine çeviren sistem; kayıtları isim sunucusunun bölge dosyasında tutulur.
• Entry process (eşzamanlı işlem): CloudLinux'ta aynı anda çalışabilecek PHP isteği sayısı sınırı. Düşükse yoğun anlarda “kaynak sınırı aşıldı” hatası görülür.
• EPP kodu: Alan adını başka kayıt firmasına taşırken istenen yetki kodu.
• FTP / SFTP: Dosya aktarım protokolleri; SFTP şifreli olduğu için tercih edilmelidir.
• Günlük yedek: Firmanın hesabınızın kopyasını her gün alması; kaç gün saklandığı ve geri yüklemenin ücretsiz olup olmadığı ayrıca sorulmalıdır.
• .htaccess: Apache ve LiteSpeed'de klasör bazlı yapılandırma dosyası; yönlendirme ve erişim kuralları burada tutulur.
• HSTS: Tarayıcıya siteye yalnızca https ile bağlanmasını söyleyen güvenlik başlığı.
• HTTP/2 ve HTTP/3: Birden fazla dosyayı tek bağlantıdan paralel taşıyan güncel protokoller; HTTP/3 QUIC üzerinde çalışır ve bağlantı kurulumunu kısaltır.

I – L

• IMAP / POP3: E-posta okuma protokolleri; IMAP iletileri sunucuda tutar (birden fazla cihaz için), POP3 indirir ve genellikle sunucudan siler.
• Imunify360: Paylaşımlı sunucularda yaygın kullanılan güvenlik yazılımı; kötü amaçlı dosya taraması ve güvenlik duvarı sağlar.
• Inode: Hesaptaki dosya ve klasör sayısı; disk alanından bağımsız bir sınırdır.
• IOPS: Diskin saniyede yapabildiği okuma/yazma işlemi sayısı; veritabanı ağırlıklı siteler için MB/s'den daha anlamlı ölçüt.
• IP adresi (paylaşımlı / özel): Paylaşımlı pakette aynı IP'yi yüzlerce site kullanır; özel IP genellikle ek ücretle verilir ve e-posta itibarı ya da bazı özel yapılandırmalar için istenir.
• İsim sunucusu (NS): Alan adının DNS kayıtlarını tutan sunucu; ns1 ve ns2 ile başlayan adlar.
• Kontrol paneli: Hesabınızı yönettiğiniz web arayüzü (cPanel, Plesk, DirectAdmin ya da firmaya özel).
• Kurulum ücreti: Bazı paketlerde ilk siparişte tek seferlik alınan tutar; fiyat karşılaştırmasında ilk yıl maliyetine eklenmelidir.
• KVM: VPS'lerde yaygın tam sanallaştırma teknolojisi; her sanal sunucu kendi işletim sistemi çekirdeğini çalıştırır.
• Let's Encrypt: Varsayılan olarak 90 gün geçerli ücretsiz DV sertifikaları otomatik veren sertifika otoritesi.
• LiteSpeed: Apache uyumlu, yerleşik önbellekli web sunucusu; Türkiye'de paylaşımlı paketlerde yaygın.
• Lokasyon: Sunucunun bulunduğu veri merkezinin şehri ya da ülkesi; ziyaretçiye yakınlık gecikmeyi düşürür.
• LSCache: LiteSpeed'in sunucu seviyesinde tam sayfa önbelleği; WordPress eklentisiyle yönetilir, LiteSpeed dışındaki sunucularda sayfa önbelleği yapmaz.

M – P

• Memcached / Redis: Veritabanı sorgu sonuçlarını bellekte tutan nesne önbelleği servisleri; sitede yapılandırıldığında önbelleğe girmeyen dinamik sayfaları hızlandırabilir.
• ModSecurity: Web uygulama güvenlik duvarı (WAF) modülü; bazen meşru form gönderimlerini de engeller, kural kapatma imkânı sorulmalıdır.
• MX kaydı: E-postanın hangi sunucuya teslim edileceğini söyleyen DNS kaydı; taşınmada en sık unutulan kayıt.
• MySQL / MariaDB: WordPress ve çoğu uygulamanın kullandığı veritabanı sunucuları; paketlerde veritabanı sayısı ve boyutu sınırlı olabilir.
• NVMe: PCIe üzerinden NVMe protokolüyle çalışan, SATA SSD'den daha düşük gecikmeli SSD türü.
• OpenLiteSpeed: LiteSpeed'in ücretsiz açık kaynak sürümü; VPS'lerde kullanılır, .htaccess değişikliği için yeniden yükleme ister.
• OPcache: PHP betiklerinin derlenmiş hâlini bellekte tutan PHP uzantısı; kapalıysa her istek yeniden derlenir.
• Paylaşımlı hosting: Tek sunucunun kaynaklarını çok sayıda hesabın paylaştığı en ekonomik paket türü.
• PHP-FPM: PHP'yi web sunucusundan ayrı süreç havuzunda çalıştıran yönetici; işçi sayısı eşzamanlı istek kapasitesini belirler.
• PHP sürümü: Sunucudaki yorumlayıcının sürümü; panelden değiştirilir, destek döngüsü vardır.
• phpMyAdmin: Veritabanını tarayıcıdan yönetmeye yarayan araç; dışa ve içe aktarma burada yapılır.
• Plesk: Linux ve Windows'ta çalışan kontrol paneli; WordPress Toolkit ile gelir.
• PTR kaydı: IP adresinden alan adına ters çözümleme; e-posta gönderim itibarı için sunucu tarafında ayarlanır.

R – S

• RAID: Birden fazla diski tek birim gibi kullanan yapı; disk arızasına dayanıklılık sağlar ama yedek yerine geçmez.
• RAM: VPS ve dedicated sunucuda size ayrılan bellek; paylaşımlı pakette CloudLinux sınırı olarak görünür.
• Root erişimi: Sunucuda tam yetkili kullanıcı; VPS ve dedicated'da genellikle bulunur, paylaşımlı pakette yoktur.
• SAN / UCC sertifikası: Birden fazla alan adını tek sertifikada kapsayan tür.
• Sanal sunucu (VPS): Fiziksel sunucunun sanallaştırmayla bölünmüş, ayrılmış kaynaklı ve root erişimli parçası.
• SLA: Hizmet seviyesi sözleşmesi; erişilebilirlik taahhüdünü, istisnaları ve tazminatı tanımlar.
• Softaculous: cPanel ve DirectAdmin gibi panellerde yüzlerce uygulamayı tek tıkla kuran araç.
• SSD: Flash bellek tabanlı disk; NVMe yazmıyorsa SATA ya da SAS arayüzlü varsayılır.
• SSH: Sunucuya şifreli komut satırı erişimi; paylaşımlı paketlerde bazen talep üzerine açılır.
• SSL / TLS sertifikası: Trafiği şifreleyen ve alan adı sahipliğini doğrulayan belge; DV, OV, EV türleri vardır.
• Staging (kopya site): Canlı sitenin güncelleme ve test için oluşturulan kopyası; bazı panellerde tek tıkla açılır.

T – Z

• Taahhüt süresi: Fiyatın geçerli olduğu peşin ödeme dönemi (12, 24, 36 ay); aylık görünen tutar genellikle bu dönemin aylık karşılığıdır.
• TTFB: İlk bayta kadar geçen süre; sunucunun yanıt vermeye başlama hızı.
• TTL: DNS kaydının ara sunucularda kaç saniye saklanacağı; taşınmadan önce düşürülür.
• TXT kaydı: Serbest metin DNS kaydı; SPF, DKIM ve sahiplik doğrulamaları için kullanılır.
• Uptime: Sunucunun erişilebilir olduğu zamanın yüzdesi; %99,9 ayda yaklaşık 43 dakika kesintiye karşılık gelir.
• Veri merkezi: Sunucuların barındırıldığı, yedekli güç ve ağ bağlantısına sahip tesis.
• WHM: cPanel'in sunucu ve bayi yönetimi katmanı; hesap açma ve paket tanımlama burada yapılır.
• WHOIS: Alan adı kayıt sahibi bilgilerini gösteren herkese açık sorgu; gizlilik hizmetiyle kişisel bilgiler maskelenir.
• Wildcard sertifika: *.ornek.com biçiminde tüm birinci seviye alt alan adlarını kapsayan sertifika.
• WordPress hosting: Sunucu ayarları ve araçları WordPress için düzenlenmiş paylaşımlı paket; önbellek ve otomatik güncelleme çoğunlukla hazır gelir.
• WP Toolkit / WordPress Toolkit: cPanel ve Plesk'te çok sayıda WordPress sitesini tek ekrandan kuran, güncelleyen ve kopyalayan araç.
• Yenileme fiyatı: İlk dönem indiriminden sonra ödenecek liste fiyatı; paket karşılaştırmasında asıl bakılacak tutar.
• Zone (bölge dosyası): Bir alan adının tüm DNS kayıtlarının tutulduğu dosya; taşınma öncesi bir kopyası alınmalıdır.

Sık karıştırılan çiftler

Sözlüğü nasıl kullanmalı

Paket sayfasını okurken anlamadığınız her satırı bu listeyle karşılaştırın ve sayfada yazmayan sınırları (inode, entry process, IOPS, yenileme fiyatı) satın almadan önce destekten yazılı olarak isteyin. Türlerin ayrıntılı seçim rehberleri paylaşımlı hosting, WordPress hosting ve VPS sunucu kategori sayfalarında; temel kavramların bağlamı Hosting nedir? rehberinde, DNS kayıtlarının ayrıntısı DNS rehberinde bulunur.