Alan adı nedir, nasıl alınır? Uzantılar, .com.tr ve yenileme

Alan adı, ziyaretçinin tarayıcıya yazdığı adrestir: ornek.com. Barındırma paketi ise bu adresin yönlendirdiği sunucu alanıdır. İkisi ayrı hizmettir; ayrı ücretle, çoğu zaman ayrı firmadan alınır ve ayrı tarihlerde yenilenir. Bu yazı, ilk adresinizi kaydederken vereceğiniz kararları sırayla ele alır: uzantı seçimi, kayıt firması, WHOIS gizliliği, yenileme ve transfer.

Alan adı ile hosting arasındaki fark

Adresi bir kayıt firmasından (registrar) yıllık kiralarsınız; sahibi siz değilsiniz, kullanım hakkını belirli bir süre için tutarsınız. Barındırma ise dosyalarınızın durduğu sunucu kirasıdır. Aralarındaki bağlantı DNS ile kurulur: adresin isim sunucularını barındırma firmasına yönlendirdiğinizde ziyaretçi doğru sunucuya ulaşır. Bu ayrımın pratik sonuçları:

• Barındırma firmasını değiştirdiğinizde adres sizde kalır; yalnızca isim sunucusu kaydı değişir.
• Paketi iptal etseniz bile adresi yenilemeye devam etmeniz gerekir, yoksa serbest kalır.
• Adresi ve paketi aynı firmadan almak yönetimi kolaylaştırır, ancak zorunlu değildir; bazı kullanıcılar riski dağıtmak için ikisini ayrı tutar.

Barındırma tarafının nasıl çalıştığını Hosting nedir? rehberinde anlattık; burada yalnızca adres tarafına odaklanıyoruz.

Uzantı seçimi

Uzantı (TLD), noktadan sonraki kısımdır. Seçim, hedef kitlenize ve markanın nasıl anılacağına bağlıdır.

.com

En tanınan uzantıdır; ziyaretçiler başka uzantı görmediklerinde çoğu zaman .com yazar. Dezavantajı, kısa ve anlamlı adların büyük bölümünün dolu olmasıdır. Kaydı herkese açıktır, belge istenmez, bir ile on yıl arasında peşin kaydedilebilir.

.com.tr ve diğer .tr uzantıları

Türkiye'ye yönelik işletmeler için .com.tr güven veren bir seçenektir. Uzun yıllar boyunca .com.tr için ticaret sicil belgesi ya da marka tescili istenirdi; TRABİS sistemine geçişle birlikte bu belge şartı kaldırıldı ve kayıt ilk başvurana verilir oldu. Bugün .com.tr'yi de bir kayıt operatörü üzerinden, .com kaydeder gibi alabilirsiniz. Diğer .tr uzantılarının bir kısmı (örneğin .edu.tr, .gov.tr, .bel.tr) hâlâ belgeye bağlıdır; bunlar kurumlara özeldir.

.net, .org ve yeni uzantılar

.net ve .org köklü alternatiflerdir; .org dernek ve topluluklarla özdeşleşmiştir. Yeni nesil uzantılar (.shop, .online, .dev, .app gibi) genellikle ilk yıl çok ucuz, yenilemede belirgin biçimde pahalıdır; bazılarının yenileme ücreti .com'un birkaç katına çıkabilir. .dev ve .app gibi birkaç uzantıda https zorunludur, yani SSL kurmadan site açılmaz.

Marka adınızı tek uzantıda almak çoğu küçük site için yeterlidir. Bütçeniz varsa .com ile .com.tr'yi birlikte alıp birini diğerine yönlendirmek, ziyaretçilerin yanlış uzantıya gitmesini önler.

Kayıt firması nasıl seçilir

Kayıt firmaları genel uzantılar için ICANN, .tr uzantıları için BTK (TRABİS sistemi üzerinden) tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır; bayileri üzerinden de satış yapılır. Fiyat tek ölçüt olmamalıdır:

1. Yenileme fiyatı: İlk yıl fiyatı ile ikinci yıl fiyatını yan yana görün. Sipariş sayfasında yalnızca ilk yıl yazıyorsa sepete kadar ilerleyip ikinci yılı kontrol edin.
2. Transfer serbestliği: Panelden EPP kodunu kendiniz alabiliyor musunuz, yoksa destek talebi mi gerekiyor? Kilidi kendiniz kaldırabiliyor musunuz?
3. DNS yönetimi: Kendi DNS kayıtlarınızı (A, CNAME, MX) panelden düzenleyebilmeniz gerekir; bazı bayi panelleri bu alanı gizler.
4. İletişim bilgisi doğruluğu: Kayıt sırasında girilen e-posta adresi yenileme ve transfer onaylarının gideceği adrestir; erişebildiğiniz bir adres kullanın.
5. Ödeme ve fatura: TL ile fatura kesilmesi, kur bazlı fiyatlarda ödeme günündeki karşılığın gösterilmesi.

Türkiye'deki barındırma firmalarının büyük bölümü aynı zamanda alan adı satar. Listemizdeki firmalardan hangilerinin bazı paketlerle ücretsiz alan adı verdiğini karşılaştırma tablosunda görebilirsiniz.

WHOIS gizliliği

WHOIS, bir adresin kayıt sahibi bilgilerini (ad, e-posta, telefon, adres) sorgulamaya yarayan herkese açık dizindir. Gizlilik koruması açıkken bu bilgilerin yerine kayıt firmasının vekil bilgileri görünür; spam ve istenmeyen tekliflerin büyük bölümü böylece önlenir. Genel uzantılarda (.com, .net, .org) gizlilik çoğu kayıt firmasında ücretsiz ya da düşük ücretlidir ve panelden tek tıkla açılır. .tr uzantılarında hangi bilgilerin herkese açık gösterileceği TRABİS kurallarına bağlıdır; operatörün sunduğu seçenekleri kayıt öncesinde sorun. Gizlilik, kayıt sahipliğini değiştirmez; adres yine sizin adınıza kayıtlıdır ve anlaşmazlıkta belgeyle ispat edilebilir.

Yenileme: süre dolunca ne olur

Kayıt süresi dolduğunda adres hemen serbest kalmaz; ancak süreç uzantıya göre değişir ve her aşamada seçenekler daralır:

• Bitiş tarihi: Site ve e-posta çalışmayı durdurabilir. Çoğu kayıt firması bu tarihten önce birkaç kez hatırlatma gönderir.
• Ek süre (grace): Genel uzantılarda kayıt firmasına göre değişen, genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arası bir dönemde çoğu zaman normal fiyattan yenileme mümkündür.
• Kurtarma (redemption): Ek süre de geçtiyse yaklaşık 30 günlük kurtarma dönemine girilir; yenileme bu aşamada ek bir ücret ister.
• Silinme: Kurtarma dönemi de bitince birkaç günlük silinme beklemesinin ardından adres serbest kalır ve herkes kaydedebilir. Değerli adlar bu aşamada saniyeler içinde başkalarına geçer.

Otomatik yenilemeyi açık tutmak ve kayıtlı kartın geçerliliğini takip etmek, bu zincirin başlamasını engeller. Birden fazla yıl peşin ödemek de yenileme fiyat artışlarına karşı koruma sağlar.

Transfer: EPP kodu ve transfer kilidi

Adresi başka bir kayıt firmasına taşımak için izlenecek adımlar:

1. Mevcut panelde transfer kilidini (registrar lock) kaldırın.
2. EPP kodunu (auth code, yetki kodu) panelden alın ya da destekten isteyin; kod e-posta ile gelir.
3. Yeni firmada transfer siparişi verin ve kodu girin. Transfer ücreti genellikle bir yıllık yenileme bedeline eşittir ve o yıl mevcut sürenin üzerine eklenir.
4. Kayıtlı e-posta adresine gelen onay bağlantısını tıklayın. Genel uzantılarda onay verilmese bile eski firma beş gün içinde transferi reddetmezse işlem çoğu durumda kendiliğinden tamamlanır.
5. Transfer bitince DNS kayıtlarını yeni panelde kontrol edin; bazı firmalar DNS bölgesini taşımaz, kayıtları elle yeniden girmeniz gerekebilir.

Genel uzantılarda transfer kısıtları vardır: yeni kaydedilen ya da yeni transfer edilen bir adres belirli bir süre (uzun süredir 60 gün; ICANN'ın yenilenen transfer politikasıyla kısalıyor) tekrar transfer edilemez ve bazı kayıt firmalarında kayıt sahibi bilgisini (ad, kuruluş, e-posta) değiştirmek de benzer bir kilit başlatır. Güncel süreyi kayıt firmanıza sorun. Firma değiştirmeyi planlıyorsanız iletişim bilgilerini transferden önce değil sonra güncelleyin. .tr uzantılarında operatörler arası geçiş TRABİS üzerinden yapılır; operatörünüzden güncel adımları isteyin.

Ücretsiz alan adı kampanyalarını okumak

Ekim 2026 itibarıyla listemizdeki 25 firmanın 13'ü bazı paketlerle ücretsiz alan adı veriyor. Kampanya gerçek bir indirimdir, ancak üç ayrıntı okunmadan tercih edilmemelidir:

• Yalnızca ilk yıl: Ücretsiz dönem neredeyse her zaman ilk yıldır; ikinci yıldan itibaren adres liste fiyatından yenilenir ve bu fiyat piyasa ortalamasının üzerinde olabilir.
• Paket şartı: Ücretsiz adres genellikle yıllık ya da daha uzun taahhütlü paketlere bağlıdır; paketi iptal ettiğinizde adresin ücreti geriye dönük istenebilir ya da iade tutarından düşülebilir.
• Kayıt sahibi kim: Adres sizin adınıza mı, firmanın adına mı kaydediliyor? WHOIS'te kayıt sahibi olarak kendi bilgileriniz görünmüyorsa adres sizin değildir; firma değiştirmek istediğinizde pazarlık gücünüz kalmaz.

Kampanyayı değerlendirmenin sağlıklı yolu, ücretsiz yılın değerini (bir yıllık kayıt ücreti) paketin toplam maliyetinden düşüp aynı paketi adres olmadan sunan firmalarla karşılaştırmaktır. Fark küçükse, adresi kendi seçtiğiniz kayıt firmasından ayrıca almak uzun vadede daha esnek bir başlangıçtır. Giriş seviyesi paketleri paylaşımlı hosting kategorisinde yenileme fiyatlarıyla birlikte listeliyoruz.

Kayıt öncesi kısa kontrol listesi

• Ad kısa, yazımı tek biçimli, telefonda söylendiğinde anlaşılır mı?
• Aynı adın .com ve .com.tr hâli kimde; marka tescili var mı?
• İlk yıl ve yenileme fiyatı, KDV dahil olarak biliniyor mu?
• Kayıt sahibi bilgisi sizin adınıza mı girildi?
• Yenileme hatırlatmalarının gideceği e-posta adresi aktif mi?
• EPP kodu ve kilit panelden yönetilebiliyor mu?

Bu altı soruya evet diyebiliyorsanız adresi gönül rahatlığıyla kaydedebilirsiniz. Sonraki adım olan isim sunucusu ayarı ve DNS kayıtları, barındırma paketini aldıktan sonra birkaç dakikada tamamlanır.